Αθήνα, 11 Ιανουαρίου 2010
κ. Γ. ΔΕΛΑΒΕΚΟΥΡΑΣ: Καλημέρα σας και χρόνια πολλά, καλή χρονιά. Να σας καλωσορίσουμε στην αίθουσα Σεφέρη για την πρώτη ενημέρωση και παρουσίαση των βασικών αξόνων της εξωτερικής πολιτικής από την ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών.
κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Ευχαριστώ πάρα πολύ. Να σας καλωσορίσω κι εγώ και να ευχηθώ καλή χρονιά σε όλους μας, με υγεία και επιτυχίες και καλή συνεργασία.
Είναι μια καλή ευκαιρία για μια πρώτη συζήτηση. Για το τί κάναμε τους τελευταίους 3 μήνες, 100 μέρες τώρα της νέας Κυβέρνησης, σε ένα σύντομο απολογισμό. Αλλά και για μια σύντομη παρουσίαση των αξόνων της εξωτερικής μας πολιτικής, αυτά που σχεδιάζουμε γι’ αυτό το χρόνο.
Να υπενθυμίσω ότι στόχος και δέσμευση της νέας Κυβέρνησης είναι να κατακτήσει και πάλι η Ελλάδα τη θέση που της αξίζει στο διεθνές στερέωμα. Να βάλουμε τέλος στην αδράνεια του παρελθόντος και να δημιουργήσουμε ευκαιρίες για τη χώρα μας. Να προστατεύσουμε τα συμφέροντα και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα και να κάνουμε την πατρίδα μας πιο ισχυρή. Να διευρύνουμε τους ορίζοντες της εξωτερικής μας πολιτικής, να ενισχύσουμε τις σχέσεις μας με τις φιλικές χώρες και να αναπτύξουμε νέες, αμοιβαία επωφελείς, σχέσεις εκεί που σήμερα υπάρχει και διαπιστώνουμε κενό.
Ο ελληνικός λαός εμπιστεύθηκε τη διακυβέρνηση της χώρας στο ΠΑΣΟΚ στις 4 Οκτωβρίου σε μια δύσκολη, νομίζω όλοι το αναγνωρίζουμε αυτό, χρονική συγκυρία με όλα τα μεγάλα θέματα της εξωτερικής μας πολιτικής ανοιχτά και σε κίνηση. Και δυστυχώς, θα μου επιτρέψετε να πω, μάλλον σε κίνηση με δυσμενή τρόπο.
Θυμάστε ότι μόλις 10 μέρες μετά τις εκλογές, στις 14 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τις εκθέσεις προόδου για την Τουρκία και για την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Οι εκθέσεις αυτές ήταν μια κακή αφετηρία για τα δικά μας συμφέροντα. Περιείχαν θέσεις και εισηγήσεις που δημιουργούσαν μια πλασματική εικόνα και περιείχαν απόψεις επικίνδυνες θα έλεγα, όπως τα περί διμερών διαφορών που δε θα πρέπει να επηρεάσουν την ενταξιακή πορεία των υποψηφίων προς ένταξη χωρών.
Σε αυτό το περιβάλλον ξεκινήσαμε να δουλεύουμε, ενόψει και του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου και έγιναν πιστεύω κινήσεις γρήγορες και αποφασιστικές αμέσως, κατά τις πρώτες εβδομάδες μετά την ανάληψη κυβερνητικών καθηκόντων. Κινήσεις που έδωσαν το στίγμα της εξωτερικής πολιτικής που θα ασκήσει η Κυβέρνηση και έστειλαν και τα απαραίτητα μηνύματα στους γείτονες και τους εταίρους μας. Με λίγα λόγια, η αδρανής, φοβική Ελλάδα της διακυβέρνησης του κ. Καραμανλή είναι πλέον παρελθόν.
Αναπτύξαμε, όπως γνωρίζετε, μια πρώτη σημαντική πρωτοβουλία της εξωτερικής μας πολιτικής, τη λεγόμενη «Ατζέντα 2014» για τα Βαλκάνια. Διεκδικούμε ξανά τον ηγετικό ρόλο της Ελλάδας στα Βαλκάνια. Δύο μέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο ίδιος ο Πρωθυπουργός συμμετείχε στη Σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών της Διαβαλκανικής Συνεργασίας και έκανε κοινωνούς τού φιλόδοξου αυτού σχεδίου μας για την «Ατζέντα 2014» τους Υπουργούς Εξωτερικών όλων των βαλκανικών χωρών.
Το πρώτο βήμα που θέλαμε να κάνουμε με αυτήν την πρωτοβουλία, με αυτήν την πρόταση, ήταν η εμπέδωση αυτής της πολιτικής πρότασης στο διεθνές στερέωμα. Να παρουσιάσουμε αυτή την πρόταση στους γείτονές μας στις βαλκανικές χώρες. Να ζητήσουμε και να επιδιώξουμε τη διεθνή υποστήριξη σε αυτήν την πρότασή μας. Γι’ αυτό το λόγο όπως θυμάστε έκανα και μια πρώτη περιοδεία στα Δυτικά Βαλκάνια. Επισκεφτήκαμε τις γειτονικές μας χώρες στα Δυτικά Βαλκάνια και παράλληλα ενημερώσαμε τους εταίρους μας γι’ αυτό το θέμα, για την πρότασή μας, την «Ατζέντα 2014» στα πρώτα Συμβούλια Υπουργών Εξωτερικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτό ήταν το πρώτο βήμα που θέλαμε όπως είπα, την εμπέδωση αυτής της πρότασης στη συνείδηση όλων και να βρούμε να αναπτύξουμε αυτήν την πρόταση και να επιδιώξουμε τη διεθνή στήριξή της. Θα ακολουθήσουν στις επόμενες βδομάδες και τους επόμενους μήνες συγκεκριμένα βήματα σε αυτήν την κατεύθυνση.
Σε ό,τι αφορά στο ζήτημα της ονομασίας της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και εδώ υιοθετούμε εξωτερική πολιτική με πρωτοβουλίες, χωρίς αμυντική στάση, με επιθετική διπλωματία, την οποία δείξαμε άμεσα και με τις συναντήσεις του ιδίου του Πρωθυπουργού με τον κ. Γκρουέφσκι, με δική μας πρωτοβουλία.
Θέλαμε με αυτόν τον τρόπο να αποδείξουμε σε όλο τον κόσμο ότι η Ελλάδα προσέρχεται στη διαπραγμάτευση γι’ αυτό το θέμα με ανοιχτό μυαλό και εποικοδομητική διάθεση, αλλά πάντα με μια τελείως καθαρή, ξεκάθαρη θέση, την εθνική κόκκινη γραμμή, ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό έναντι όλων «erga omnes».
Στα συμπεράσματα του Δεκεμβρίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποκαταστήσαμε την πραγματικότητα, παρά τις προσπάθειες της Σουηδικής Προεδρίας και κάποιων κρατών– μελών. Καταστήσαμε σαφές ότι προϋπόθεση για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων είναι η λύση στο ζήτημα της ονομασίας, αλλά προσπαθήσαμε και με τα Συμπεράσματα και στο Συμβούλιο του Δεκεμβρίου να στείλουμε και ένα θετικό μήνυμα προς την πλευρά των Σκοπίων, ότι με καθαρή πολιτική βούληση μια λύση είναι εφικτή.
Δε θα το κρύψω ότι δυστυχώς οι αρχικές αντιδράσεις του κ. Γκρούεφσκι δεν εμπνέουν αισιοδοξία, είναι γνωστές και οι τελευταίες δηλώσεις του. Εμείς όμως θα επιμείνουμε σε αυτήν την κατεύθυνση, θα πάρουμε πάλι και άλλες πρωτοβουλίες, ώστε στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών στις διαπραγματεύσεις, να μπορέσουμε να καταλήξουμε στην επιθυμητή για εμάς λύση αυτού του θέματος.
Σε ό,τι αφορά στις σχέσεις με την Τουρκία και εδώ άμεση ήταν η πρωτοβουλία από πλευράς Ελλάδας, στο επίπεδο του ίδιου του Έλληνα Πρωθυπουργού, με τη συνάντησή του στην Κωνσταντινούπολη με τον κ. Ερντογκάν. Ήταν μια δυνατότητα, μια ευκαιρία για τον Έλληνα Πρωθυπουργό να στείλει το μήνυμα που επιθυμούμε να στείλουμε και προς τον τουρκικό λαό, ότι η Ελλάδα επιθυμεί σχέσεις φιλικές, σχέσεις ειρηνικές, σχέσεις κοινού μέλλοντος ανάπτυξης και συνεργασίας, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής οικογένειας. Αλλά την ίδια στιγμή καταστήσαμε σαφές ότι προϋπόθεση γι’ αυτό είναι ο πλήρης σεβασμός από την πλευρά της Τουρκίας του Διεθνούς Δικαίου, των κανόνων καλής γειτονίας, ο πλήρης σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Για μας αυτά είναι αυτονόητες προϋποθέσεις.
Η Ελλάδα υποστηρίζει την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, υποστηρίζει την πλήρη ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά, το τονίζουμε με κάθε ευκαιρία, χωρίς λευκές επιταγές. Και όχι της Τουρκίας του παρελθόντος ή της σημερινής Τουρκίας όπως τη βλέπουμε συχνά, αλλά της Τουρκίας του μέλλοντος, της ευρωπαϊκής Τουρκίας.
Μια Τουρκία η οποία θα υιοθετήσει και θα συμμορφωθεί πλήρως στο ευρωπαϊκό κεκτημένο. Είναι προς όφελος της Τουρκίας, της Ελλάδας, αλλά και της Ευρώπης. Αλλά ρητή, ξεκάθαρη και αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση γι’ αυτό, είναι η πλήρης συμμόρφωση της Τουρκίας όπως το ανέπτυξα προηγουμένως.
Και αυτό ακριβώς αποτυπώνεται και στα συμπεράσματα του τελευταίου Συμβουλίου το Δεκέμβριο. Το λεκτικό είναι αυστηρό και αντικειμενικό. Και για πρώτη φορά καταγράφηκαν σημαντικά επιπλέον στοιχεία, όπως η αναφορά στο σεβασμό του Δικαίου της Θάλασσας. Για την Ελλάδα το θέμα είναι πάρα πολύ σημαντικό.
Σε ό,τι αφορά στο Κυπριακό και εδώ άμεση ήταν η πρωτοβουλία από πλευράς της Ελλάδας. Τονίσαμε και το τονίζουμε με κάθε ευκαιρία ότι η Ελλάδα βρίσκεται ξανά δίπλα στην Κύπρο, δίπλα στον κυπριακό λαό, όχι στα λόγια, αλλά με πράξεις.
Η πρώτη επίσημη επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού ήταν στη Λευκωσία. Εκφράσαμε και εκφράζουμε καθημερινά την πλήρη στήριξη της Ελληνικής Κυβέρνησης στον Πρόεδρο Δημήτρη Χριστόφια και την Κυπριακή Κυβέρνηση. Και επαναλαμβάνω για άλλη μια φορά, διότι έχουμε τις γνωστές εξελίξεις στην Κύπρο, την πλήρη εμπιστοσύνη και τη στήριξη στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον κ. Δημήτρη Χριστόφια, και τους χειρισμούς του.
Η Ελλάδα είναι ξανά δίπλα στην Κύπρο, δίπλα στον κυπριακό λαό, σε στενή συνεργασία και απόλυτο συντονισμό. Με μία, ενιαία φωνή. Και αυτό το δείξαμε, το αποδείξαμε εμπράκτως τόσο στις προετοιμασίες για το Συμβούλιο του Δεκεμβρίου όσο και στο Συμβούλιο του Δεκεμβρίου, στις διαπραγματεύσεις, ότι Ελλάδα και Κύπρος έχουν μία, ενιαία φωνή.
Αυτή τη συνεργασία, αυτό τον απόλυτο συντονισμό θα τον συνεχίσουμε και ενόψει των εξελίξεων στο Κυπριακό, αλλά και σε όλους τους άλλους τομείς όπου μπορούν Ελλάδα και Κύπρος να συνεργαστούν. Υπενθυμίζω ότι και Ελλάδα και Κύπρος είναι κράτη–μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρα υπάρχουν πάρα πολλά θέματα, είναι το πεδίο πάρα πολύ μεγάλο για στενή συνεργασία και συντονισμό των δύο χωρών και των δύο κυβερνήσεων.
Πέραν αυτών των θεμάτων θα μου επιτρέψετε να υπενθυμίσω ότι η Ελλάδα τον προηγούμενο χρόνο, το 2009, είχε την Προεδρία του ΟΑΣΕ. Νομίζω ολοκληρώθηκε με πολύ μεγάλη επιτυχία η Ελληνική Προεδρία. Αυτό αντανακλάται και στα σχόλια όλων των συμμετεχόντων-κρατών στον ΟΑΣΕ και τα συγχαρητήρια που λάβαμε για την Προεδρία μας. Με αυτήν την ευκαιρία θα μου επιτρέψετε να εκφράσω για άλλη μια φορά τις ευχαριστίες, να ευχαριστήσω όλα τα στελέχη του Υπουργείου Εξωτερικών για την πραγματικά εκπληκτική δουλειά που έκαναν όλοι για την επιτυχία της Προεδρίας.
Ήταν μια όχι εύκολη Προεδρία και τα αποτελέσματα νομίζω είναι πραγματικά εξαιρετικά θετικά. Για πρώτη φορά στην Υπουργική Σύνοδο του ΟΑΣΕ στις αρχές Δεκεμβρίου εδώ στην Αθήνα υιοθετήθηκε, μετά από 7 χρόνια, μια Πολιτική Διακήρυξη, με την οποία τα συμμετέχοντα κράτη εκφράζουν την υποστήριξή τους στη λεγόμενη «Διαδικασία της Κέρκυρας». Και αυτό είναι νομίζω η κληρονομιά, αν μου επιτραπεί αυτός ο όρος, της Ελληνικής Προεδρίας στον ΟΑΣΕ.
Η Ελλάδα με αυτόν τον τρόπο ήταν και θα είναι στο επίκεντρο του διαλόγου για τη διαμόρφωση της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Και νομίζω ότι η Ελληνική Προεδρία το 2009 κατάφερε κατά κάποιο τρόπο να αναζωογονήσει τον ΟΑΣΕ. Θα διατηρήσουμε το ρόλο και το λόγο μας ως μέλος της λεγόμενης Τρόικας τον επόμενο χρόνο και θα συνεχίσουμε να είμαστε δραστήριο μέλος του Οργανισμού. Θέλουμε να αξιοποιήσουμε περαιτέρω και όλες τις επαφές και την τεχνογνωσία που αποκτήθηκαν, σε περιοχές όπως ο Καύκασος και η Κεντρική Ασία.
Με την Προεδρία στον ΟΑΣΕ η Ελλάδα έδειξε τί μπορεί να κάνει όταν υπάρχει η απαραίτητη βούληση και η συστηματική δουλειά. Η Ελλάδα έδειξε τον περασμένο χρόνο σε όλο τον κόσμο τις ικανότητές της. Έδειξε και απέδειξε την προστιθέμενη αξία που έχει η Ελλάδα.
Με λίγα λόγια, μέχρι το Δεκέμβριο προσπαθήσαμε και πετύχαμε νομίζω να βάλουμε τα πράγματα πάλι στη σωστή τους θέση. Το κενό που είχε δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια ήταν μεγάλο, είναι ακόμα μεγάλο, και οι αλλαγές που πρέπει να κάνουμε στον τρόπο άσκησης της εξωτερικής μας πολιτικής είναι πολλές. Και για να πετύχουμε τους στόχους που έχουμε θέσει, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να αλλάξουμε και τις δομές και τον τρόπο εργασίας.
Αυτό με φέρνει στο επόμενο θέμα που ήθελα εν συντομία να παρουσιάσω για το σχεδιασμό του 2010, τα οργανωτικά του Υπουργείου Εξωτερικών. Όταν θέλεις να ασκήσεις μια σύγχρονη εξωτερική πολιτική, είναι εξαιρετικά σημαντικό, και πρέπει, να δεις τα οργανωτικά θέματα με αντικειμενικό τρόπο.
Έχουμε ένα άριστο στελεχιακό δυναμικό στο Υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο δεν διστάζω να το παραδεχτώ από όλες τις εμπειρίες μου, και του παρελθόντος αλλά και τώρα τους τελευταίους 3 μήνες.
Πολλές φορές τα μέσα που διαθέτουν οι Έλληνες διπλωμάτες δεν συγκρίνονται με τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους πολλές άλλες χώρες. Γι’ αυτό κι εμείς πρέπει να δούμε την προσέγγισή μας για άλλη μια φορά. Να δούμε τί διαθέτουμε και πώς μπορούμε αυτά που διαθέτουμε να τα χειριστούμε και να τα αξιοποιήσουμε ακόμα πιο αποτελεσματικά. Να τα εκμεταλλευτούμε ακόμα καλύτερα.
Και εδώ πρώτα απ’ όλα εντάσσεται η σκέψη για τον εκσυγχρονισμό του Υπουργείου Εξωτερικών. Την πιο αποτελεσματική χρήση των ηλεκτρονικών μέσων που υπάρχουν σήμερα. Για το θέμα αυτό έχω καλέσει μια ομάδα εργασίας, υπό την καθοδήγηση και ηγεσία του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Εξωτερικών, να κάνει μια μελέτη αντικειμενική για την υπάρχουσα δομή του Υπουργείου, των Αρχών μας στο εξωτερικό και τη λειτουργία, ώστε να καταλήξουμε σε κάποια χρήσιμα συμπεράσματα και να δούμε πού μπορούμε να κάνουμε βελτιώσεις. Ο εκσυγχρονισμός του Υπουργείου Εξωτερικών για μένα είναι κάτι το πολύ σημαντικό και μία προσωπική δέσμευση. Το έχω πει και από το βήμα της Βουλής πως θέλω μέσα στο 2010 να προχωρήσουμε κάποια πράγματα.
Το δεύτερο θέμα είναι η διαρκής εκπαίδευση του συνόλου των στελεχών του Υπουργείου Εξωτερικών. Η Διπλωματική Ακαδημία του Υπουργείου θα παίξει το ρόλο που πρέπει να παίξει. Περαιτέρω, η δημιουργία διαύλων με την επιστημονική κοινότητα και τα λεγόμενα think tanks, και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, είναι θέμα στο οποίο μπορούμε να εργαστούμε ακόμη πιο αποτελεσματικά και να αντλήσουμε νέες ιδέες από αυτό το διάλογο.
Ένα τελευταίο θέμα το οποίο έχει σχέση με τα οργανωτικά του Υπουργείου είναι και η προοπτική ενσωμάτωσης των Γραφείων Τύπου στο Υπουργείο Εξωτερικών, σε μια προσπάθεια όχι μόνο να γίνει μια εξοικονόμηση πόρων, αλλά ιδιαίτερα σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της εικόνας της χώρας στο εξωτερικό. Να υπάρχει ένας στρατηγικός σχεδιασμός της επικοινωνιακής πολιτικής και της Δημόσιας Διπλωματίας. Είναι ένα πεδίο στο οποίο μπορούμε να κάνουμε πάρα πολλά πράγματα στο άμεσο μέλλον.
Όταν μιλάμε για μια σύγχρονη εξωτερική πολιτική, πρέπει να κοιτάξουμε και λίγο πέρα από τα εθνικά μας θέματα - τα οποία βεβαίως είναι στο επίκεντρο των εργασιών μας και των προσπαθειών μας - αλλά μια σύγχρονη εξωτερική πολιτική χρειάζεται να ασχοληθεί και με άλλα θέματα, όπως είναι η έμφαση στην οικονομική και την ενεργειακή διπλωματία.
Το Υπουργείο Εξωτερικών είναι δίπλα στην ελληνική επιχείρηση, να βοηθήσει στη δημιουργία ευκαιριών, να υποστηρίξει πρωτοβουλίες του επιχειρηματικού κόσμου της Ελλάδας στο εξωτερικό. Καλύτερη εκμετάλλευση και αξιοποίηση των Γραφείων Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων και πολύ πιο αποτελεσματική συνεργασία με όλα τα συναρμόδια Υπουργεία.
Γι' αυτό το θέμα νομίζω ο κ. Κουβέλης θα μας πει περισσότερες λεπτομέρειες σε λίγο.
Το δεύτερο θέμα στο οποίο η Ελλάδα έχει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα και το οποίο θα πρέπει να το ενισχύσουμε περαιτέρω και να το αξιοποιήσουμε πολύ πιο αποτελεσματικά, είναι η λεγόμενη Πολιτιστική Διπλωματία. Εδώ θα υπάρξει στενότατη συνεργασία και συντονισμός ιδιαίτερα με το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. Ενίσχυση λοιπόν της Πολιτιστικής Διπλωματίας και προώθηση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. Και σε αυτό η ελληνική διπλωματία, η εξωτερική μας πολιτική μπορεί να παίξει ένα ρόλο.
Σε ό,τι αφορά στην Πολιτιστική Διπλωματία θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα μόνο συγκεκριμένο παράδειγμα. Το 2010 είναι η επέτειος 2.500 χρόνων από τη μάχη του Μαραθώνα, ένα σημαντικότατο ιστορικό γεγονός το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί καταλλήλως από την Ελλάδα και για την εξωτερική πολιτική. Σύντομα θα παρουσιάσουμε και τις συγκεκριμένες προτάσεις, σκέψεις και δραστηριότητες σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού.
Ένα τρίτο θέμα το οποίο χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση είναι η αξιοποίηση της Αναπτυξιακής Διπλωματίας, μια στροφή προς την Πράσινη Ανάπτυξη. Η πράσινη περιβαλλοντική διπλωματία. Και εδώ ο κ. Κουβέλης θα έχει περισσότερες λεπτομέρειες να σας πει.
Ένα τελευταίο θέμα το οποίο θα ήθελα να το πω με τον τίτλο «Άνοιγμα της Ελλάδας στον κόσμο», είναι η ανάπτυξη σχέσεων με τις λεγόμενες αναδυόμενες δυνάμεις. Τη δημιουργία του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου πολιτικής συνεργασίας με χώρες όπως είναι η Ινδία, η Βραζιλία, η Νότιος Αφρική. Εδώ θα υπάρξουν και σύντομα επισκέψεις σε κάποιες από τις χώρες αυτές.
Περαιτέρω, εμβάθυνση των σχέσεων με την Κίνα, ενίσχυση των σχέσεων με συμμάχους όπως είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, αλλά βεβαίως και με παραδοσιακούς φίλους, όπως η Ρωσία. Ανάκτηση του ρόλου τον οποίο η Ελλάδα μπορεί και οφείλει να παίξει και στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ενίσχυση και πάλι των παραδοσιακών δεσμών φιλίας με τον αραβικό κόσμο, καθώς και των σχέσεων με το Ισραήλ και γι' αυτό το λόγο θα υπάρξει σύντομα περιοδεία δική μου στην περιοχή. Αυτό είναι στις άμεσες προτεραιότητές μας. Θα υπάρξουν, και θα σας πει και ο κ. Κουβέλης, νομίζω μέσα στις επόμενες εβδομάδες, και από τη δική του πλευρά κάποιες δραστηριότητες σε αυτήν την περιοχή.
Πρέπει να επενδύσουμε πάλι και στη λεγόμενη πολυμερή διπλωματία. Η Ελλάδα πρέπει να έχει και πάλι διακριτή φωνή στις διεθνείς σχέσεις. Η Ελλάδα βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και στις οικουμενικές αξίες. Αυτός είναι οι ακρογωνιαίος λίθος της εξωτερικής μας πολιτικής και σε αυτό είμαστε απόλυτοι. Αυτές οι αξίες είναι για μας αδιαπραγμάτευτες.
Η συνεισφορά μας στο να αποκτήσει ξανά η Ελλάδα φωνή είναι σημαντική. Είναι και η προστιθέμενη αξία της διεθνούς μας παρουσίας. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να δραστηριοποιηθεί πάλι πιο ενεργά στο πλαίσιο του ΟΗΕ, να έχουμε δραστήρια διπλωματία σε όλα τα θέματα που απασχολούν όλη την ανθρωπότητα, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η μετανάστευση, η κλιματική αλλαγή και η ανάπτυξη. Αυτές οι προκλήσεις είναι αλληλένδετες και ζητούν κοινές λύσεις. Η Ελλάδα και θέλει και οφείλει ξανά να είναι ενεργό μέλος αυτής της διεθνούς κοινότητας.
Η Ελλάδα έχει και θα έχει ουσιαστική συμμετοχή σε ειρηνευτικές επιχειρήσεις αλλά πάντα στη βάση των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας και στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας, και πάντα λαμβάνοντας υπόψη τις αυξημένες υποχρεώσεις και τις αμυντικές ανάγκες της χώρας μας.
Το ίδιο ισχύει και για την ενεργό συμμετοχή της Ελλάδας στη διαμόρφωση του νέου στρατηγικού δόγματος του ΝΑΤΟ. Είναι μια διαδικασία σημαντική και κρίσιμη για την εθνική μας ασφάλεια. Θέλουμε και όπως είπα θα διατηρήσουμε και τον ξεχωριστό μας ρόλο στο πλαίσιο του ΟΑΣΕ.
Τέλος, η χώρα μας αναλαμβάνει την Προεδρία στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου (ΟΣΕΠ) από 1η Ιουνίου έως 31 Δεκεμβρίου του 2010.
Η έμφαση είναι στην περιφερειακή συνεργασία και την ενίσχυση και άλλων σχημάτων, όπως η διαδικασία συνεργασίας των χωρών της Ν.Α. Ευρώπης και ο συντονισμός από την Ελλάδα των χωρών των Βαλκανίων και της Μεσογείου για τα θέματα του περιβάλλοντος.
Έχουμε λοιπόν πολύ δουλειά μπροστά μας και είμαστε μόνο στην αρχή για να αποκτήσει η Ελλάδα την εξωτερική πολιτική που της αξίζει. Πρέπει να προχωρήσουμε με θαρραλέα βήματα στον πλήρη εκσυγχρονισμό του Υπουργείου Εξωτερικών. Και θα το κάνουμε αυτό.
Σήμερα μην ξεχνάμε η Ελλάδα είναι όριο, είναι σύνορο της Ευρώπης, μπορεί όμως –και αυτό θέλουμε- να γίνει και πάλι γέφυρα. Μπορεί να γίνει το σημείο που ενώνει, μπορεί να γίνει ξανά η φωνή της Ευρώπης στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο, μπορεί όμως να γίνει ταυτόχρονα η φωνή αυτών των περιοχών στους κόλπους της Ένωσης. Αυτό θέλουμε. Χρειάζεται όραμα, χρειάζεται σχέδιο, σίγουρα χρειάζεται βούληση. Και όλα αυτά τα έχουμε.
Αυτό το στοίχημα θα το κερδίσουμε, διότι θέλουμε η Ελλάδα και πάλι να πάρει τη θέση που της αξίζει.
κ. ΣΠ. ΚΟΥΒΕΛΗΣ: Να πω κι εγώ μερικά πράγματα και πρώτα απ' όλα να πω τις ευχές μου για το 2010 για μια καλή χρονιά με υγεία και μια χρονιά που θα είναι πιο εύκολη και πιο παραγωγική από την προηγούμενη.
Θα είμαι αρκετά σύντομος όσο μπορώ για τα θέματα τα οποία έχω χειριστεί εγώ τους τελευταίους αυτούς μήνες. Έτσι κι αλλιώς ο Δημήτρης έκανε μια πολύ ενδελεχή και ουσιαστική παρουσίαση του συνόλου των αντικειμένων του Υπουργείου Εξωτερικών.
Εγώ θα ξεκινήσω λέγοντάς σας δυο πράγματα. Κατ' αρχήν για την αναπτυξιακή συνεργασία, την ΥΔΑΣ, δηλαδή την υποστήριξη από την ελληνική πλευρά των αναπτυξιακών προγραμμάτων που γίνονται σε χώρες που τα έχουν ανάγκη.
Εδώ να θυμίσω ότι αυτό δεν είναι αποκλειστικά και μόνο μία επιλογή της χώρας αν θα δίνει ή όχι αναπτυξιακή βοήθεια σε κάποιες χώρες, αλλά είναι και καταστατική υποχρέωση εφόσον η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες που εντάσσονται στο πρόγραμμα DAC του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης του ΟΟΣΑ και μάλιστα είναι μια κατάσταση στην οποία θα έπρεπε να διαθέτουμε πολύ περισσότερους πόρους από αυτούς που σήμερα διαθέτουμε.
Φυσικά σε καταστάσεις όπως είναι σήμερα που η οικονομία της χώρας δεν μπορεί να αντέξει περισσότερο συνεισφορά, αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να αυξήσουμε την αποδοτικότητα των πόρων που δίνουμε για αναπτυξιακή βοήθεια. Και αυτό ακριβώς κάναμε.
Πρέπει να σας πω ότι μέσα στους δύο μήνες ουσιαστικά που είχαμε μετά τις εκλογές, δεν μπορούσαμε να αλλάξουμε συνολικά το σχεδιασμό τον οποίο παραλάβαμε από την προηγούμενη Κυβέρνηση, μπορούσαμε όμως να αλλάξουμε ακριβώς αυτό: εκεί που πηγαίνουν οι πόροι του Έλληνα φορολογούμενου για αναπτυξιακή βοήθεια, να υπάρχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Και εδώ θέλω να σας ενημερώσω ότι σε εξαιρετική συνεργασία με τις Υπηρεσίες της ΥΔΑΣ αυτό που κάναμε είναι να σταματήσουμε μια πορεία που υπήρχε όποια αίτηση ερχόταν και όποιο αίτημα να αντιμετωπίζεται κατά μόνας και βλέπουμε αν αυτό θέλουμε ή δεν θέλουμε να το χρηματοδοτήσουμε και αλλάξαμε τον τρόπο με τον οποίο γινόταν ο σχεδιασμός, από το σημείο που αναλάβαμε μέχρι το τέλος του χρόνου να ξέρουμε το σύνολο του τι πάμε να χρηματοδοτήσουμε και τι αποτέλεσμα έχει. Αυτό ήταν το πρώτο.
Το δεύτερο ότι για να αυξήσουμε την αποτελεσματικότητα αυτών των χρηματοδοτήσεων, είπαμε ότι δεν αρκεί η Ελλάδα που δεν έχει πολλούς πόρους απλώς να στέλνει χρήματα, αλλά να μπορέσει να αυξήσει την προστιθέμενη αξία αυτών των παροχών, με συμμετοχή ανθρώπων με συμμετοχή ελληνικής τεχνογνωσίας, με συμμετοχή Ελλήνων εθελοντών σε προγράμματα που πηγαίνει η αναπτυξιακή βοήθεια και βέβαια και η ανθρωπιστική βοήθεια.
Αυτός ακριβώς είναι και ο σχεδιασμός που έχουμε ξεκινήσει να κάνουμε για την επόμενη τετραετία – πενταετία θα έλεγα για τα προγράμματα της ΥΔΑΣ, δηλαδή να φτιάξουμε ένα στρατηγικό σχέδιο, που κοιτάζει και γεωγραφικά και θεματικά πού θέλουμε να πάει η αναπτυξιακή βοήθεια, δίνοντας έμφαση σε θέματα πράσινης ανάπτυξης, δηλαδή ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διαχείριση υδάτινων πόρων, διαχείριση απορριμμάτων σε αναπτυσσόμενες χώρες, πράγμα που μας επιτρέπει να εξάγουμε ελληνική τεχνογνωσία, μας επιτρέπει να εξάγουμε και ελληνική τεχνολογία στα θέματα που υπάρχει και μ’ αυτό τον τρόπο ουσιαστικά, επιτρέψτε μου τη λέξη, να «φυτέψουμε» την ελληνική παρουσία στις χώρες αυτές.
Το κάνουν όλες οι χώρες που έχουν αναπτυξιακή συνεργασία, το κάνουν με πολύ μεγάλους προϋπολογισμούς της τάξης, για παράδειγμα σας αναφέρω, των 2 δις ευρώ που έχει η Φινλανδία, η Ελλάδα με τα λίγα μέσα που έχει επιλέξαμε να κάνει ακριβώς αυτό αλλά στοχευμένα σε χώρες και σε αντικείμενα. Όχι να διασπείρουμε αυτή την προσπάθεια.
Μέσα σ’ αυτό πρέπει να σας πω ότι θα εντάξουμε και το σχεδιασμό για την καινούργια πρόσκληση προτάσεων και ενδιαφέροντος από τις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις από την ΥΔΑΣ όπου και πάλι ο στόχος δεν είναι απλώς να χρηματοδοτούμε το έργο, αλλά η συμμετοχή των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων να είναι η προστιθέμενη αξία που δίνεται από Οργανισμούς που ήδη υπάρχουν και λειτουργούν και βέβαια φιλτράροντας πάρα πολύ προσεκτικά το ποιοι είναι αυτοί που πραγματικά μπορούν να προσφέρουν και όχι γενικώς οποιαδήποτε σφραγίδα και όνομα να μπορεί να χρηματοδοτείται αν δε μπορεί να προσφέρει στο αναπτυξιακό έργο που θέλουμε να κάνουμε. Αυτά για την αναπτυξιακή συνεργασία.
Το δεύτερο και ίσως σημαντικότερο είναι η οικονομική συνεργασία, η οικονομική διπλωματία και νομίζω ότι το βασικότερο που από την αρχή είχαμε συμφωνήσει είναι ότι πρέπει ν’ αναδείξουμε αυτό το έργο του Υπουργείου Εξωτερικών σαν ένα πολύ σημαντικό πυλώνα της εξωτερικής πολιτικής. Και αυτό προσπαθήσαμε να κάνουμε, ουσιαστικά ξεκινώντας από το ν’ αντιμετωπίσουμε την οικονομική διπλωματία σε επίπεδο και γεωγραφικό και αντικειμένου, και θεμάτων δηλαδή, εκεί που η Ελλάδα έχει πραγματικά πολλά πράγματα να κάνει και να κερδίσει.
Αναφέρω ότι οι γεωγραφικές μας προτεραιότητες κατά κύριο λόγο στοχεύουν στην άμεση γειτονιά της Ελλάδας, δηλαδή τις παρευξείνιες χώρες, φυσικά τα Βαλκάνια και ιδίως μέσα στο πλαίσιο του 2014, και την Ανατολική και Νότια Μεσόγειο, αλλά χωρίς αυτό να εξαιρεί και παραδοσιακά μεγάλες συνεργασίες που έχουμε με τους μεγάλους εταίρους, δηλαδή Ευρωπαϊκή Ένωση, ΗΠΑ, Ρωσία.
Έχουμε τις χώρες στις οποίες θέλουμε ν’ αυξήσουμε την οικονομική μας συνεργασία, Ινδία, Βραζιλία, Νότια Αφρική, Κίνα για τις οποίες υπάρχει και θα υπάρξει περισσότερη κινητικότητα αλλά επίσης και μια προσέγγιση με χώρες που είχαμε λίγο ξεχασμένες. Δηλαδή τις αραβικές χώρες και τις χώρες της Μέσης Ανατολής, την Ιαπωνία με την οποία έχουμε κάπου χάσει το νήμα της συνεργασίας και θέλουμε ν’ αυξήσουμε αυτή τη συνεργασία την οικονομική, αλλά και ασιατικές και λατινοαμερικάνικες χώρες συνολικά.
Ένας από τους στόχους που έχουμε βάλει με τις αρμόδιες Υπηρεσίες είναι να μπορέσουμε, ανά γεωγραφική περιοχή και ανά αντικείμενο, να καταγράψουμε και να χαρτογραφήσουμε τί είναι αυτό που προσπαθούμε να πετύχουμε μέσα από την οικονομική συνεργασία. Η οικονομική συνεργασία δεν είναι απλώς πηγαίνουμε σε αποστολές και ό,τι πιάσουμε, γιατί αν κάνουμε αυτό, το αποτέλεσμα είναι πενιχρό και δεν διαρκεί.
Αυτό που έχουμε σχεδιάσει να κάνουμε είναι να μπορέσουμε να χαρτογραφήσουμε σε συνεργασία και με τις Πρεσβείες και με τα Γραφεία ΟΕΥ, το ποιά είναι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που μπορεί να επιδιώξει η Ελλάδα να προωθήσει στην κάθε χώρα, γιατί, να το πω απλά, δεν θα πάμε στην Ισπανία να πουλήσουμε ελαιόλαδο και δεν θα πάμε σε χώρες, στη Δανία π.χ., να πουλήσουμε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, γιατί εκεί δεν υπάρχει αγορά για μας.
Όμως το να ξέρουμε για παράδειγμα ότι στις χώρες της Μαύρης Θάλασσας υπάρχει μια τεράστια δυνατότητα να προωθήσουμε αγροτικά προϊόντα, αυτό πρέπει να το καταγράψουμε και να το στοχοθετήσουμε, να ξέρουμε τί πάμε να πιάσουμε εκεί. Αυτό κάνει και τις επιχειρηματικές μας αποστολές πολύ πιο παραγωγικές γιατί και οι επιχειρηματίες αυτό θέλουν.
Ν’ αναφέρω εδώ ότι μέσα στο σχεδιασμό μας είναι πολύ σύντομα να έχουμε επαφές και συνεργασία με τα Οικονομικά Επιμελητήρια της χώρας για να ξέρουμε και από τη πλευρά των επιχειρήσεων τί είναι αυτό που προσπαθούν και επιδιώκουν στην εξωτερική οικονομική πολιτική πάνω σε θέματα που μας ενδιαφέρουν πάρα πολύ και που είναι προτεραιότητας και μέσα στο πρόγραμμα της κυβέρνησης, όπως είναι η ενέργεια και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο τουρισμός, η προώθηση των αγροτικών προϊόντων. Και με στόχο ένα τρίπτυχο που λέει ότι θέλουμε και ν’ αυξήσουμε τις εξαγωγές της χώρας - οι οποίες πρέπει να σας πω ότι τα τελευταία 3-4 χρόνια σημειώνουν μια συνεχή πτώση και το ισοζύγιο εξωτερικών πληρωμών – το οποίο βρίσκεται σε συνεχή πτώση, δηλαδή έχουμε όλο και περισσότερες εισαγωγές και όλο και λιγότερες εξαγωγές- άρα να αυξήσουμε τις εξαγωγές της χώρας, να προωθήσουμε τη συνεργασία και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας όπως επίσης και το να μπορέσουμε να προσελκύσουμε επενδύσεις στην Ελλάδα.
Έχουν γίνει ήδη μέσα σ’ αυτό το δίμηνο κάποιες πολύ σημαντικές συνεργασίες. Ήδη με την επίσκεψη που κάναμε στο Αζερμπαϊτζάν συζητήσαμε και για θέματα ενεργειακά, χρήσης δηλαδή ενεργειακών πόρων, φυσικού αερίου κατά κύριο λόγο από το Αζερμπαϊτζάν, αλλά και για την προώθηση ελληνικής τεχνογνωσίας και τεχνολογίας κυρίως στο χώρο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη χώρα αυτή. Και μάλιστα υπήρξε follow-up από δυο πλευρές, και από το κέντρο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αλλά και από ιδιωτικές εταιρείες που ήδη μετά από αυτήν την επίσκεψη διεκδικούν και με πολύ μεγάλες πιθανότητες συμβόλαια σε αυτή τη χώρα. Σε μια περίοδο οικονομικής κρίσης αυτό είναι πολύ σημαντικό και για τους κατασκευαστικούς και παραγωγικούς τομείς της χώρας.
Δεύτερον, είχαμε διμερείς συνεργασίες με τη Ρωσία και με τον Υφυπουργό Εξωτερικών και με τον Υπουργό Μεταφορών, τον συναρμόδιό μου στις διυπουργικές Επιτροπές, όπου είχαμε πολύ σημαντικές επιτυχίες, τη συμφωνία της Ελλάδας να είναι μία από τις χώρες που θ’ αξιοποιήσει την τεχνογνωσία και το γνωστικό υλικό που έχει στην προετοιμασία της Ρωσίας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σότσι το 2014, με διεκδίκηση έργων και ρόλων και μελετητικών και κατασκευαστικών και logistics. Γι’ αυτό θα υπάρξει και η επίσκεψη και διμερής διυπουργική στη Μόσχα και επίσκεψη στο Σότσι τον Μάιο ή τον Ιούνιο του 2010. Και βέβαια συνεχίζουμε αυτόν τον προγραμματισμό με τις επόμενες κινήσεις που είναι στις αρχές Μαρτίου η διμερής διυπουργική με τις ΗΠΑ, η περίφημη ECCC, για μια πολύ μεγάλη σειρά θεμάτων οικονομικής συνεργασίας. Συνεχίζεται με τη Ρωσία όπως σας είπα, αλλά και πολλές διμερείς διυπουργικές με χώρες της Μαύρης Θάλασσας και ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας του ΟΣΕΠ. Είναι μια περιοχή που μας ενδιαφέρει πάρα πολύ σαν αναδεικνυόμενη και ενεργειακή και οικονομική δύναμη.
Να πω επίσης ότι υπάρχουν πολλές ευκαιρίες που προσπαθούμε και εκμεταλλευόμαστε όσο μπορούμε, για παράδειγμα η επίσκεψη που είχε γίνει στην Τσεχία πρόσφατα από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στην οποία συμμετείχαμε και εμείς και κάναμε πολλές διμερείς επαφές για θέματα οικονομίας. Και βέβαια την επόμενη εβδομάδα η επίσκεψη που θα γίνει από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας στο Άμπου Ντάμπι για τα εγκαίνια του Διεθνούς Οργανισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, του ΙRΕΝΑ, στην οποία θα είμαστε και εμείς, θα συμμετέχω και εγώ και ο Υφυπουργός Ενέργειας, ο κ. Μανιάτης, ακριβώς για να μπορέσουμε να διεκδικήσουμε και ν’ ανοίξουμε νέες συνεργασίες.
Με την ευκαιρία θα υπάρξει επίσκεψη και σε άλλες χώρες της περιοχής που έχουν σημασία ενεργειακή και οικονομική, προσωπικά θα επισκεφθώ και το Κατάρ και το Κουβέιτ για να προωθήσουμε συνεργασίες, γενικότερη οικονομική συνεργασία αλλά και ιδιαίτερα ενεργειακή, όπως επίσης και να υπογράψουμε μια σειρά από Σύμφωνα Συνεργασίας τα οποία έχουν ήδη προετοιμαστεί.
Έρχομαι στο τρίτο θέμα το οποίο σχετίζεται πάρα πολύ με όλα αυτά, που είναι η Πράσινη Διπλωματία. Όπως ξέρετε, η Πράσινη Διπλωματία είναι ένα θέμα που και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός θεωρεί πάρα πολύ σημαντικό, το ανέδειξε ήδη με την πρωτοβουλία που πήρε με τη συνάντηση που έγινε στις Πρέσπες, με τη σκοπιανή πλευρά και με την Αλβανία, και δίνουμε συνέχεια σε αυτό μέσω της συνεργασίας με το Υπουργείο Περιβάλλοντος όπου εκτιμούμε ότι μέσα στο Φεβρουάριο θα μπορέσει να υπάρξει και η υπογραφή της Συμφωνίας Συνεργασίας σε επίπεδο Υπουργείων Περιβάλλοντος για τη διαχείριση και τη συνεργασία του Πάρκου των Πρεσπών.
Αυτό όμως είναι μόνο ένα μέρος γιατί προσπαθούμε ν’ ανοίξουμε τέτοιου είδους συνεργασία και με άλλες γείτονες χώρες και στην ευρύτερη περιοχή μας και όπως ίσως θυμάστε και σε συνέχεια της Διάσκεψης της Κοπεγχάγης. Η οποία μπορεί μεν να μην είχε το αποτέλεσμα που θέλαμε, έδωσε όμως μια αφορμή και ένα εφαλτήριο αν θέλετε στην Ελλάδα για να μπορέσει να προσπαθήσει να παίξει έναν περιφερειακό ρόλο στο τί θα γίνει από δω και πέρα.
Ξεκινάμε την υλοποίηση αυτής της δέσμευσής μας, να παίξουμε αυτό τον περιφερειακό ρόλο. Αυτό τί σημαίνει: ότι σε επίπεδο περιφέρειας, και πάλι Μαύρη Θάλασσα, Βαλκάνια και ανατολική και νότια Μεσόγειο, να προχωρήσουμε σε συνεργασίες με τις γειτονικές μας χώρες ώστε και να μπορέσουμε να σχεδιάσουμε και να βάλουμε στόχους περιφερειακούς για την αντιμετώπιση και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, να προχωρήσουμε σε προγράμματα ερευνητικά αλλά εφαρμοσμένης έρευνας και γι’ αυτό να σας ενημερώσω ότι είχαμε ήδη συνάντηση με την αρμόδια Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη Διεύθυνση για την Έρευνα για να μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε χρηματοδότηση τέτοιων Προγραμμάτων και πιλοτικές δράσεις.
Τέλος, για να μην κρατήσω πάρα πολλή ώρα εγώ το λόγο για να έχουμε και ερωτήσεις, να σας πω ότι ένα θέμα που έχει σχέση με όλα αυτά είναι ότι προσπαθούμε να συντονίσουμε και να συνεργαστούμε με τα συναρμόδια Υπουργεία, ήδη ανέφερε ο Δημήτρης Δρούτσας τη συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και τη σημασία ανάδειξης, να προσθέσω εγώ σ’ αυτό ότι έχουμε ήδη μια πολύ στενή συνεργασία, έχουμε ήδη κάνει δύο ή τρεις συναντήσεις με το Υπουργείο Ενέργειας, Περιβάλλοντος και κλιματικής αλλαγής για τον ενεργειακό σχεδιασμό και σε γεωπολιτικό αλλά και σε επίπεδο σχεδιασμού του ενεργειακού μίγματος για να ξέρουμε πώς και τί διεκδικούμε, να πηγαίνουμε στοχευμένα, σε θέματα γεωργίας, προώθησης των γεωργικών προϊόντων και φυσικά τουρισμού.
Τέλος να κλείσω με μια αναφορά στα θέματα του Απόδημου Ελληνισμού και της ελληνικής διασποράς. Εδώ όπως ξέρετε προσπαθούμε να διατηρήσουμε μια συνεχή επικοινωνία με τον Απόδημο Ελληνισμό και τους αντιπροσώπους του. Έχω ήδη συνεργαστεί πολλές φορές με τον Πρόεδρο του Συνδέσμου Αποδήμου Ελληνισμού, συμμετείχα στη συνάντηση των Προεδρείων του ΣΑΕ όπως και στη συνάντηση της νεολαίας του ΣΑΕ και αυτό που από εδώ και πέρα σχεδιάζουμε είναι πώς τα συμπεράσματα που υπάρχουν και στην ετήσια έκθεση του ΣΑΕ θ’ αρχίσουν να κοινωνούνται και ν’ αντιμετωπίζονται σε συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία.
Γιατ,ί όπως ξέρετε, τα θέματα του απόδημου ελληνισμού δεν αφορούν το Υπουργείο Εξωτερικών αποκλειστικά, αλλά αφορούν πολύ συχνά συναρμόδια Υπουργεία σε θέματα παιδείας, σε θέματα αναγνώρισης τίτλων σπουδών κτλ. Όλα αυτά λοιπόν ξεκινούμε να τα υλοποιούμε σιγά-σιγά και κυρίως να κρατάμε μια ανοιχτή επαφή γιατί, θυμίζω αυτό που έχω πει πολλές φορές, αυτό που οι απόδημοι Έλληνες, οι Έλληνες της διασποράς θέλουν αν δουν από εμάς είναι, συνέχεια και συνέπεια σ’ αυτό που έχουμε σαν συνεργασία.
Να πω ένα τελευταίο πράγμα εδώ για το θέμα του απόδημου ελληνισμού, ότι έχουμε βάλει σα στόχο το να μπορέσουμε να συνεργαστούμε όχι μόνο με αυτούς που σήμερα εμπλέκονται στην αντιμετώπιση των θεμάτων του απόδημου ελληνισμού, αλλά κυρίως να έρθουμε σε επαφή με όλους αυτούς που μπορούν να είναι οι πραγματικοί πρεσβευτές της Ελλάδας για ανάδειξη αυτών που χρειαζόμαστε, που είναι εκτός από τα πολιτικά θέματα που είναι πάρα πολύ σημαντικά, και η επαφή με επιστήμονες και ανθρώπους που εμπλέκονται στην έρευνα και την ακαδημαϊκή δουλειά, με πολιτικούς που είναι σε πάρα πολλές χώρες, έχουν πολύ σημαίνοντα ρόλο και άρα μπορούμε ν’ αξιοποιήσουμε αυτή τη συνεργασία με επιχειρηματίες για την οικονομική συνεργασία και βέβαια με τους νέους που είναι και η πιο σημαντική αγκύρωση αν θέλετε της σχέσης της Ελλάδας με τους απόδημους Έλληνες. Έλληνες δεύτερης, τρίτης, τέταρτης γενιάς, οι οποίοι πρέπει να αισθανθούν ότι η Ελλάδα είναι κοντά τους.
Αυτά εν τάχει για όλη τη δουλειά που έχει γίνει και αυτό που προγραμματίζεται και νομίζω από δω και πέρα στις ερωτήσεις θα πούμε τα υπόλοιπα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Σήμερα ξεκινά η εντατικοποίηση των διαβουλεύσεων για τις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό. Θα ήθελα το σχόλιό σας σχετικά με τις προτάσεις Ταλάτ για τη διακυβέρνηση.
κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Ο ίδιος ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο κ. Χριστόφιας, μετά και από τις συναντήσεις–διαβουλεύσεις που είχε με το σύνολο των πολιτικών κομμάτων στην Κύπρο, έδωσε την απάντηση ότι αυτές οι προτάσεις του κ. Ταλάτ δεν μπορούν να είναι ούτε βάση για διαπραγμάτευση.
Από τη δική μου την πλευρά απλώς να συμπληρώσω ότι υπάρχει και κάποια απογοήτευση. Διαπιστώνουμε ότι αυτές οι προτάσεις της τουρκοκυπριακής και της τουρκικής πλευράς δεν πηγαίνουν στην κατεύθυνση που θα μπορούσε να εγγυηθεί μια εποικοδομητική διαπραγμάτευση.
Θεωρώ ότι αυτές οι προτάσεις και το πνεύμα αυτών των προτάσεων πηγαίνει ένα βήμα προς τα πίσω και είναι κρίμα αυτό. Θα θέλαμε να βλέπαμε πραγματικά μια πιο εποικοδομητική στάση από πλευράς της τουρκοκυπριακής κοινότητας και της Τουρκίας σ’ αυτό το θέμα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, μετά την επιστολή του κ. Ερντογάν έχουμε μείνει λίγο στο σκοτάδι ως προς τις προθέσεις της ελληνικής κυβέρνησης για να χειριστεί διμερή ζητήματα με την Τουρκία όπως το Αιγαίο. Ποια είναι η στρατηγική σας για το 2010 και τί ενδεχομένως θα πείτε στον κ. Νταβούτογλου άμα τον δείτε στο τέλος της εβδομάδας;
κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Πρώτον, να πω ότι δεν προβλέπεται να δω τον κ. Νταβούτογλου στο τέλος της εβδομάδας. Δεν προβλέπεται στο πρόγραμμά μου μια τέτοια συνάντηση. Να τονίσω όμως ότι η δική μας η βούληση είναι να γίνει συνάντηση με την τουρκική πλευρά, να συναντηθώ με τον κ. Νταβούτογλου με την πρώτη ευκαιρία και σύντομα.
Αναφέρεστε, αντιλαμβάνομαι, στο γεγονός ότι τέλος της εβδομάδας είναι τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας το 2010. Σίγουρα αυτό το γεγονός θα ήταν μια καλή ευκαιρία και για μια συνάντηση με τον κ. Νταβούτογλου, αλλά αυτή τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή η προτεραιότητά μου είναι η επίσκεψη του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, του κ. Δημήτρη Χριστόφια, στην Αθήνα.
Αλλά να τονίσω ότι εμείς θέλουμε και είναι αναγκαία η συζήτηση με την τουρκική πλευρά. Έχουμε εκφράσει τη βούλησή μας για συνεργασία. Έχουμε πει και ποιές είναι για εμάς οι προϋποθέσεις οι οποίες θα εγγυηθούν μια εποικοδομητική συνεργασία με την Τουρκία σε πολλά επίπεδα. Και θα επιδιώξουμε όπως είπα το συντομότερο δυνατόν και με την πρώτη κατάλληλη ευκαιρία να πραγματοποιηθεί μια πρώτη συνάντησή μου με τον κ. Νταβούτογλου, ως συνέχεια και της συνάντησης που είχαμε αρχές Δεκεμβρίου εδώ στην Αθήνα στο πλαίσιο του ΟΑΣΕ.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλες έχουμε τα εξής δεδομένα. Η Τουρκία συνεχίζει την ενταξιακή διαδικασία έστω και με το άνοιγμα ενός κεφαλαίου αυτού για το περιβάλλον. Η Τουρκία αρνείται να εφαρμόσει το πρωτόκολλο τελωνειακής σύνδεσης. Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει ότι στην Ε.Ε. υπάρχουν 27 κράτη, λέει ότι υπάρχουν 26. Η Τουρκία συνεχίζει τη δραστηριότητα στο Αιγαίο, υπερπτήσεις, παραβιάσεις. Η Τουρκία συνεχίζει να έχει σε ισχύ το casus belli και ειλικρινά δεν καταλαβαίνω πού ακριβώς είναι η επιτυχία της ελληνικής διπλωματίας στη Σύνοδο αυτή.
κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Όλα αυτά που αναφέρατε δείχνουν για άλλη μια φορά αυτό το κενό, για το οποίο μίλησα στη σύντομη εισήγηση μου στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, τα τελευταία χρόνια. Και στις σχέσεις μας με την Τουρκία, ότι όντως δεν υπήρξε καμία πρόοδος σε σειρά θεμάτων, όπως αυτά που και εσείς αναφέρατε.
Η στήριξη της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας αποτελεί ακόμα και σήμερα ένα χρήσιμο εργαλείο για την εξωτερική μας πολιτική απέναντι στην Τουρκία και την επίτευξη των δικών μας στόχων. Αρκεί, και είναι απαραίτητο, αυτό το εργαλείο και πάλι να το χρησιμοποιήσουμε και να το αξιοποιήσουμε αποτελεσματικά, πράγμα το οποίο τα τελευταία χρόνια δεν το είδαμε.
Όταν ξεκινήσαμε το ΄99 με τις αποφάσεις του Ελσίνκι αυτήν την πολιτική, νομίζω ότι είδαμε και πολύ απτά αποτελέσματα. Καταρχάς, ο πρώτος στόχος αυτής της πολιτικής επετεύχθη, η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε., πολύ σημαντικό επίτευγμα και πολύ σημαντικό θέμα. Είχαμε βάλει ως στόχο τότε και το θέμα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Η πολιτική επιλογή της προηγούμενης κυβέρνησης δεν επέτρεψε να φτάσουμε σε αυτόν τον στόχο.
Στόχος αυτής της κυβέρνησης είναι ακριβώς με τη σωστή, αποτελεσματική αξιοποίηση - αυτό τουλάχιστον θα προσπαθήσουμε και μέσα στις νέες συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια μέσα στην Ε.Ε. - να φτάσουμε και πάλι σε αυτόν τον στόχο, την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο. Και εάν χρειαστεί αυτό να γίνει μέσω προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Ήταν οι πρώτοι 3 μήνες της άσκησης εξωτερικής πολιτικής από τη νέα κυβέρνηση και, σε ό,τι αφορά στις σχέσεις μας με την Τουρκία, ο πρώτος στόχος ήταν να βάλουμε πάλι κάποια πράγματα στη σωστή τους θέση.
Πιστεύω ότι τα συμπεράσματα του Δεκεμβρίου έχουν βοηθήσει σ’ αυτήν την κατεύθυνση πάλι. Κάποια θέματα να καταγραφούν με καθαρό τρόπο. Αυτήν την κατεύθυνση θα προσπαθήσουμε με καθαρές θέσεις, με πρωτοβουλίες, με πολιτική αυτοπεποίθηση απέναντι σε όλους, απέναντι βεβαίως και στην Τουρκία.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αν και με βάζετε σε πειρασμό να σας πω ότι εσείς προσπαθείτε να βάλετε μια καθαρή θέση στα δεδομένα στα ελληνοτουρκικά σε σχέση με την Τουρκία αλλά και ο κ. Ερντογάν έχει βάλει τα δικά του δεδομένα με καθαρές θέσεις και περιμένουμε ακόμη μια επιστολή. Θα μας πείτε γι' αυτήν αν είναι. Εγώ ήθελα να σας ρωτήσω για τα ελληνοαμερικανικά περισσότερο.
Ήθελα να σας ρωτήσω αν έχετε αποφασίσει να επισκεφθείτε τις ΗΠΑ γιατί έχουν περάσει 3 μήνες και δεν έχουμε κάποιο νέο και μαθαίνουμε από την Ουάσινγκτον ότι έχουν ολοκληρωθεί εδώ και καιρό οι διαδικασίες για την κατάργηση της βίζα αλλά δεν γίνεται μια τελετή γι' αυτό το λόγο, έχει σχέση με το ότι πρέπει να αποφασίσει η κυβέρνηση αν θα πάει ο Πρωθυπουργός ή εσείς ή κάποια άλλη αντιπροσωπεία; Και επίσης έχει σχέση με την επίσκεψη στη Μόσχα του Πρωθυπουργού το πότε θα πάει στις Ηνωμένες Πολιτείες ή όχι;
κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Πρώτα από όλα να πω ότι η απάντηση του Έλληνα Πρωθυπουργού προς τον κ. Ερντογάν θα γίνει την πλέον κατάλληλη στιγμή.
Σε ό,τι αφορά στο θέμα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, όλα αυτά τα θέματα των επισκέψεων γίνονται βάση συζητήσεων, συμφωνιών. Μέσα στους πρώτους 2,5 μήνες συγκεντρωθήκαμε πάνω στα θέματα που μας αφορούσαν άμεσα στην Ευρώπη, στην Ε.Ε., εν όψει του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου.
Υπήρχαν και αλλεπάλληλες συναντήσεις με Αμερικανούς αξιωματούχους, όπως θα θυμόσαστε και από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό και από εμένα. Υπενθυμίζω τη συνάντηση με την κα Κλίντον στο Βερολίνο, υπενθυμίζω τη συνάντηση με τον Αναπληρωτή Υπουργό Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, τον κ. Στάινμπεργκ, εδώ στην Αθήνα στο πλαίσιο του ΟΑΣΕ. Υπάρχει συνεχής διαβούλευση και επαφή.
Το θέμα τώρα της επίσκεψης του Πρωθυπουργού στις ΗΠΑ. Ως γνωστόν, κατά τη σύντομη συνάντηση που είχε ο κ. Παπανδρέου με τον κ. Ομπάμα στην Κοπεγχάγη, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής της Κοπεγχάγης, ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος απηύθυνε προσωπική πρόσκληση στον κ. Παπανδρέου να επισκεφθεί την Ουάσινγκτον. Γι' αυτό ακριβώς τώρα γίνονται οι διεργασίες για να βρεθεί η κατάλληλη ημερομηνία και για τις δυο πλευρές.
Όλες αυτές οι επισκέψεις, είτε του Πρωθυπουργού είτε και δική μου επίσκεψη στην Ουάσινγκτον, όλες αυτές οι προετοιμασίες γίνονται τώρα. Και νομίζω πως πολύ σύντομα θα μπορέσουν και να πραγματοποιηθούν.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, θα ήθελα να σας ρωτήσω τι περιμένουμε από την Ισπανική Προεδρία και αν έχετε ξεκινήσει διαδικασία για κάποιες επαφές με την Προεδρία αυτή. Ευχαριστώ.
κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Όπως γνωρίζετε ήδη υπήρξε η πρώτη συνάντηση του Πρωθυπουργού, του κ. Παπανδρέου, με τον Ισπανό ομόλογο του, τον κ. Θαπατέρο, ο οποίος επισκέφτηκε την Αθήνα λίγο πριν την ανάληψη της Προεδρίας από την Ισπανία. Ήταν μια πρώτη πολύ καλή ευκαιρία οι δυο Πρωθυπουργοί να ανταλλάξουν απόψεις και να συζητήσουν όλα αυτά τα θέματα τα οποία θα κληθεί να χειριστεί η Ισπανική Προεδρία. Θέματα που αφορούν στο σύνολο της Ε.Ε., αλλά βεβαίως και στα θέματα ιδιαίτερου ελληνικού ενδιαφέροντος.
Νομίζω ότι είναι γνωστό το πόσο στενές είναι οι σχέσεις της Ελλάδας με την Ισπανία και το πόσο στενή είναι και η προσωπική σχέση του κ. Παπανδρέου με τον κ. Θαπατέρο, αλλά και με τον Ισπανό Υπουργό Εξωτερικών, τον κ. Μορατίνος.
Και ως μεσογειακές, οι δύο χώρες μοιράζονται πάρα πολλά κοινά συμφέροντα και ενδιαφέροντα. Η στενή συνεργασία και ο συντονισμός της Ελλάδας με την Ισπανία ως Προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Προσβλέπουμε στην Ισπανική Προεδρία, στον Ισπανό Πρωθυπουργό, τον κ. Θαπατέρο, και στον Ισπανό Υπουργό Εξωτερικών, τον κ. Μορατίνος, γι' αυτή την πολύ στενή συνεργασία και στα θέματα ιδιαίτερου ελληνικού ενδιαφέροντος.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Για τα ελληνοτουρκικά. Ανεξάρτητα από την επιστολή του κ. Παπανδρέου προς τον ομόλογό του, η Αθήνα θέλω να μου πείτε πρώτα - πρώτα πως βλέπετε να γίνεται η προσέγγιση στους επόμενους μήνες Αθήνας – Άγκυρας, πως θα εξελιχθεί τους επόμενους μήνες. Βλέπετε να γίνονται βήματα προς αυτή την κατεύθυνση; Θα συνεχιστεί δηλαδή η επιθετική διπλωματία της Αθήνας; Και συγκεκριμένα: προτίθεται η Αθήνα να κάνει βήματα για τη θεσμοθέτηση, να μπει σε ένα πλαίσιο αυτός ο υψηλός διάλογος που πρότεινε η Άγκυρα;
κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Να το θεωρήσετε δεδομένο ότι η Ελλάδα θα πάρει τις απαραίτητες πρωτοβουλίες και θα είναι κι εκείνη η οποία θα κινεί την όλη διαδικασία. Όπως είπα και προηγουμένως συνάντησή μου με τον κ. Νταβούτογλου είναι μέσα στις προτεραιότητές μου. Θα γίνει σύντομα, θα γίνει με την πρώτη ευκαιρία, μέσα στο πνεύμα αυτό που αναπτύξαμε και στη συνάντηση του κ. Παπανδρέου με τον κ. Ερντογάν, αλλά και στη συνάντησή μας με τον κ. Νταβούτογλου στις αρχές Δεκεμβρίου εδώ στην Αθήνα.
Εμείς έχουμε εκφράσει την ειλικρινή βούληση για στενή συνεργασία στο πρότυπο –θα μου επιτρέψετε να πω και να υπενθυμίσω- της πολιτικής που ασκήσαμε την περίοδο ’99 έως 2004. Προετοιμαζόμαστε συστηματικά, θα κάνουμε με πολύ προσεκτικά βήματα αυτή την προσέγγιση, τη μελετούμε, και θα βρούμε τα πεδία στα οποία μπορούμε να αναπτύξουμε τη συνεργασία με την Τουρκία. Αυτό μπορεί να γίνει για μεγάλα διεθνή θέματα, όπως παραδείγματος χάριν το θέμα της κλιματικής αλλαγής και της προστασίας του περιβάλλοντος, τα οποία αφορούν το σύνολο της περιοχής, όπου μεμονωμένες και αποσπασματικές κινήσεις δεν μπορούν να επιφέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα. Αυτό είναι ένα πολύ καλό πεδίο όπου Ελλάδα και Τουρκία μπορούν από κοινού να αναπτύξουν συνεργασία και κοινές πρωτοβουλίες για την περιοχή της Μεσογείου.
Η συνεργασία θα εστιαστεί σίγουρα και σε θέματα περιφερειακά, όπως π.χ. στη Μέση Ανατολή, όπου και Τουρκία και Ελλάδα μπορούν να παίξουν από κοινού ένα σημαντικό ρόλο.
Να υπενθυμίσω και εδώ μια κοινή πρωτοβουλία που είχαν πάρει ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Ισμαήλ Τζεμ τότε ως Υπουργοί Εξωτερικών σε ό,τι αφορά στη Μέση Ανατολή με την κοινή τους επίσκεψη στα παλαιστινιακά εδάφη. Επισκέφθηκαν τον Γιασέρ Αραφάτ και μετά τον Αριέλ Σαρόν. Αυτού του τύπου πρωτοβουλίες μπορούν να παρθούν, ώστε να δείξουμε εμπράκτως και τη συνεργασία μας.
Και βεβαίως συνεργασία σε διμερές επίπεδο και πάλι σε τομείς όπου υπάρχουν κοινά συμφέροντα, κοινά ενδιαφέροντα. Θέματα τα οποία αποκαλούν πολλοί «χαμηλής πολιτικής», αλλά κατά την άποψή μου είναι εξίσου σημαντικά, διότι αφορούν και στην καθημερινότητα του Έλληνα πολίτη, την οικονομική ανάπτυξη της χώρας.
Εδώ θα επιδιώξουμε συνεργασίες στο θέμα του τουρισμού και σε διμερές επίπεδο στο θέμα του περιβάλλοντος, στην οικονομική συνεργασία. Όλα αυτά τα θέματα τα εξετάζουμε, τα μελετάμε και θα πάρουμε τις απαραίτητες πρωτοβουλίες, θα κάνουμε τα απαραίτητα βήματα.
Και πέραν αυτού θα εστιάσουμε την προσοχή μας στο θέμα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο. Αυτό θα το επιδιώξουμε μέσω της εντατικοποίησης των λεγόμενων διερευνητικών επαφών, οι οποίες τρέχουν εδώ και αρκετό καιρό, αλλά έχω την εντύπωση ότι τα τελευταία χρόνια και σε αυτό το πεδίο οι συνομιλίες έχουν αδρανήσει. Αυτές τις συνομιλίες, αυτές τις διερευνητικές επαφές, θέλουμε να τις εντατικοποιήσουμε.
Το τονίζω για άλλη μια φορά ότι είναι για μας άμεση προτεραιότητα οι σχέσεις μας με την Τουρκία. Εμείς θα επιδιώξουμε ειλικρινώς τη συνεργασία. Αλλά έχουμε πει και με την ίδια ευθύτητα την καθαρή προϋπόθεση ότι και η Τουρκία θα πρέπει να δείξει τον καλό της εαυτό πλέον και να σεβαστεί πλήρως αυτά που είπα και προηγουμένως, το Διεθνές Δίκαιο, τους κανόνες καλής γειτονίας και την εδαφική ακεραιότητα και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Όπως οφείλει η Τουρκία βεβαίως να κάνει και τα απαραίτητα βήματα σε ό,τι αφορά στην επίλυση του Κυπριακού.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η τουρκοκυπριακή πλευρά δηλαδή το ψευδοκράτος προχωρεί σε άνοιγμα Διπλωματικού Γραφείου σε πολλές χώρες που εκπροσωπούν βέβαια το ψευδοκράτος. Πως βλέπετε αυτή την κίνηση; Σας ευχαριστώ.
κ. Δ. ΔΡΟΥΤΣΑΣ: Η θέση πάντα είναι σαφής. Υπάρχει μόνο μια οντότητα αναγνωρισμένη διεθνώς και αυτό είναι η Κυπριακή Δημοκρατία και τίποτε άλλο.