Αθήνα, 17 Δεκεμβρίου 2009
Αξιότιμα μέλη της Ελληνικής Εταιρείας Διεθνούς Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων,
Σεβαστοί καθηγητές,
Αγαπητέ Στέλιο,
κύριοι Πρέσβεις,
κυρίες και κύριοι, αγαπητοί φίλοι, αγαπητές φίλες
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η σημερινή διεθνής πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από πλήθος ριζικών αλλαγών, ανατροπών, απειλών αλλά και ευκαιριών για τη Διεθνή Κοινότητα των 200 και πλέον κρατών και των 6 δισεκατομμυρίων ανθρώπων.
Από την κλιματική αλλαγή, την προστασία του περιβάλλοντος και την ενεργειακή επάρκεια, έως τη διεθνή προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου, την αντιμετώπιση της φτώχειας, αλλά και του σοβαρού ανθρωπιστικού προβλήματος της παράνομης μετανάστευσης, της υπανάπτυξης και των ιδιαίτερων αναγκών των αναπτυσσόμενων χωρών.
Από την αντιμετώπιση της απειλής της διεθνούς τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, την εμπέδωση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας και την ειρηνική επίλυση των διεθνών διαφορών έως τον έλεγχο της διασποράς των πυρηνικών όπλων, την εμβάθυνση των θεσμών διεθνούς συνεργασίας και οργάνωσης και την κοινωνικά δίκαιη αντιμετώπιση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.
Όλες αυτές οι προκλήσεις απαιτούν συστράτευση, αλληλεγγύη και πολιτικό θάρρος από τα μέλη της Διεθνούς Κοινότητας, τα κράτη, διεθνείς οργανισμούς και την Κοινωνία των Πολιτών.
Ιδιαιτέρως σημαντικά ζητήματα, όπως η αντιμετώπιση ενόπλων συρράξεων, διεθνών και μη, η συνδρομή σε ανθρωπιστικές κρίσεις, η πρόληψη και η υπό προϋποθέσεις καταστολή διεθνών εγκλημάτων, όπως οι σοβαρές και κατάφορες παραβιάσεις του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οι περιπτώσεις γενοκτονίας, οφείλουν να λαμβάνουν τη συντονισμένη, άμεση και δραστική απάντηση της Διεθνούς Κοινότητας όχι επιλεκτικά και αποσπασματικά, αλλά με τρόπο δίκαιο, αποτελεσματικό και σε κάθε περίπτωση σύμφωνο με τις επιταγές του Διεθνούς Δικαίου και τις αρχές και αξίες του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Για το λόγο αυτό οφείλουμε να δίνουμε λύσεις συλλογικές, να συμμετέχουμε στην διαμόρφωση των πολιτικών και να σκεφτόμαστε και να δρούμε παγκόσμια και όχι μόνο τοπικά.
Προς ακριβώς αυτή την κατεύθυνση σχεδιάζουμε και υλοποιούμε με βήματα σταθερά, προσεκτικά, αλλά και θαρραλέα μια νέα εξωτερική πολιτική, προσανατολισμένη στο αύριο και ανοιχτή στις παγκόσμιες προκλήσεις και προοπτικές.
Μια νέα εξωτερική πολιτική ενεργή και δραστήρια, εξωστρεφή, υπεύθυνη, χωρίς τα φοβικά σύνδρομα του παρελθόντος, Μια πολιτική που θα καταστήσει την Ελλάδα και πάλι πρωταγωνιστή και όχι απλό θεατή των διεθνών και περιφερειακών εξελίξεων. Αυτός είναι ο στόχος μας, ακριβώς αυτή είναι η επιδίωξή μας.
Λόγω της γεωγραφίας, λόγω της γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής της θέσης, η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων. Και στο πλαίσιο αυτό είναι αναγκασμένη να αναπτύξει μια πολυσχιδή εξωτερική πολιτική με στόχο την αντιμετώπιση των σύγχρονων οριζοντίων απειλών και προκλήσεων, των σοβαρών διεθνών και περιφερειακών ζητημάτων που έχουν την εστία τους στην ευρύτερη περιοχή, αλλά και των προβλημάτων που πηγάζουν από τον μη σεβασμό της καλής γειτονίας.
Η Ελλάδα είναι χώρα με πίστη και προσήλωση στους θεσμούς της διεθνούς δικαιοταξίας. Η εξωτερική μας πολιτική, και αυτό πρέπει να το τονίζουμε προς πάσα κατεύθυνση, βασίζεται στον απόλυτο σεβασμό του Διεθνούς δικαίου, την ειρηνική επίλυση των διεθνών διαφορών, την προώθηση της πολυμερούς διπλωματίας, την ενίσχυση και συμμετοχή στη θεσμοποιημένη διεθνή συνεργασία μέσω διεθνών οργανισμών και οργάνων.
Θέλουμε να έχουμε γνώση και λόγο επί των μεγάλων διεθνών προβλημάτων. Εποικοδομητική στάση, πρωτοβουλίες και δικές μας προτάσεις. Θέλουμε λύσεις -και ας μου επιτραπεί να χρησιμοποιήσω αυτό τον όρο- έξυπνη διπλωματία.
Η φοβική, συμπλεγματική και εσωστρεφής Ελλάδα, της απουσίας και της σιωπής, ανήκει στο παρελθόν και πρέπει να ανήκει στο παρελθόν. Δημιουργούμε μια Ελλάδα που συμμετέχει με όραμα, φωνή και ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις.
Επιτρέψτε μου να πω δυο λόγια για τη δική μας συμμετοχή, τη συμμετοχή της Ελλάδας στους Διεθνείς θεσμούς. Και ο τίτλος του σημερινού Συνεδρίου είναι πράγματι πολύ εύστοχος: Διεθνείς θεσμοί σε κίνηση. Κι αυτό είναι πραγματικά αλήθεια, διότι διερχόμαστε σε μία περίοδο ανακατατάξεων και είναι στα χέρια μας να δώσουμε εμείς την κατεύθυνση.
Ξεκινώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι η ευρωπαϊκή διάσταση συνιστά πλέον για την Ελλάδα αναπόσπαστο στοιχείο κάθε πολιτικής που ασκούμε. Είμαστε στον πυρήνα της Ένωσης και ταυτόχρονα όμως στα σύνορά της. Είμαστε η χώρα στην οποία προσβλέπει μία ολόκληρη περιοχή, μια ευαίσθητη περιοχή, η Νοτιοανατολική Ευρώπη, για τη δική της ευρωπαϊκή προοπτική.
Και από την πρώτη στιγμή που αναλάβαμε την ευθύνη της διακυβέρνησης της χώρας δώσαμε απάντηση σ’ αυτήν τη σιωπηλή προσμονή των γειτόνων μας. Και η Ελλάδα, τολμώ να πω, ξαναπαίρνει την πρωταγωνιστική της θέση και γίνεται κινητήρια δύναμη της διευρυνσιακής πολιτικής για ολόκληρη την περιοχή.
Και εδώ θα μου επιτρέψτε να αναφερθώ ιδιαίτερα στην πρόταση που έχει κάνει η Ελλάδα προς τους εταίρους μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και προς όλα τα κράτη, τους γείτονές μας στα Δυτικά Βαλκάνια. Την πρότασή μας για την λεγόμενη ατζέντα 2014, μία πρόταση με ιδιαίτερο συμβολισμό, όπου θέλουμε να αναπτύξουμε πάλι, να δώσουμε ένα νέο δυναμισμό, μια νέα δυναμική στην ενταξιακή ευρωπαϊκή πορεία των γειτόνων μας στα Βαλκάνια.
Θα θυμόσαστε ότι την βάση αυτής της πολιτικής πάλι η Ελλάδα την είχε θέσει επί Ελληνικής Προεδρίας το 2003, με τη λεγόμενη Ατζέντα της Θεσσαλονίκης. Έχω την εντύπωση ότι τα τελευταία χρόνια αυτή η δυναμική που είχε δημιουργηθεί με την Ατζέντα της Θεσσαλονίκης έχει χαθεί και η επιδίωξή μας, η προσπάθειά μας είναι να δώσουμε ακριβώς μια νέα πολιτική δυναμική στην ενταξιακή πορεία αυτών των χωρών της περιοχής των Βαλκανίων.
Και γι’ αυτό το λόγο η πρότασή μας γι’ αυτή την ατζέντα 2014, μια συμβολική ημερομηνία, 100 χρόνια μετά την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Και κάπως απλοϊκά κάποιος μπορεί να πει, να επιχειρηματολογήσει, ότι αυτή ήταν, και είναι, η ρίζα των περισσοτέρων εστιών σύρραξης και των προβλημάτων που ακόμα αντιμετωπίζουμε στα Βαλκάνια. Και γι’ αυτό λέμε, 100 χρόνια μετά, η Ευρωπαϊκή Ένωση όχι μόνο έχει τη δυνατότητα, οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της και να δώσει με αποτελεσματικό τρόπο, να συνεισφέρει στην ειρήνη και στη σταθερότητα και των Βαλκανίων. Τα Βαλκάνια, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της Ευρώπης, της ευρωπαϊκής μας οικογένειας.
Μέσα σ’ αυτήν την ευρωπαϊκή προοπτική και πορεία πιστεύουμε ότι και πολλά ανοιχτά ζητήματα στην περιοχή μας μπορούν να βρουν λύση, όπως αναφέρθηκε και ο κ. Περράκης, το Κοσσυφοπέδιο, εμείς πιστεύουμε ότι η Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Ένωση δυστυχώς όταν ήταν η ώρα ήταν απούσα. Θα μπορούσε η Ευρωπαϊκή Ένωση να συμβάλει με πολύ πιο αποτελεσματικό τρόπο πιστεύω στο να μην δημιουργηθεί καν αυτή η εστία σύγκρουσης.
Υπάρχει και το θέμα της ονομασίας των Σκοπίων, της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, το οποίο αφορά την Ελλάδα άμεσα. Και εδώ πιστεύουμε, ότι μέσω αυτής της ευρωπαϊκής προοπτικής μπορεί να δοθεί το απαραίτητο κίνητρο -και δεν θα χρησιμοποιήσω μια αρνητική λέξη, πίεση, προτιμώ να το αποκαλέσω το απαραίτητο κίνητρο- και για τα Σκόπια και για την πολιτική ηγεσία των Σκοπίων να προσέλθουν επιτέλους με εποικοδομητικό τρόπο και εποικοδομητική στάση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να πετύχουμε μία κοινά αποδεκτή λύση. Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, το τονίζω αυτό, πάντα υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και στην προσπάθεια να βρούμε μία λύση με οδηγό την δική μας εθνική κόκκινη γραμμή, τη γνωστή θέση της Ελλάδας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι και το επίκεντρο των σκέψεών μας στην πολιτική μας απέναντι στην Τουρκία. Πιστεύουμε ότι μέσω της ευρωπαϊκής πορείας και μια χώρα όπως είναι η Τουρκία θα προβεί στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, θα μεταμορφωθεί ελπίζουμε σε μια πραγματική δημοκρατία, ώστε να είναι ένας γείτονας ο οποίος θα σέβεται πλήρως το Διεθνές Δίκαιο, την καλή γειτονία, τα κυριαρχικά δικαιώματα των γειτόνων της, θα σέβεται τις θρησκευτικές ελευθερίες και τα δικαιώματα των μειονοτήτων.
Είναι μια πολιτική η οποία ξεκίνησε πριν από 10 χρόνια με τις γνωστές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι. Δεν θα κρύψω ότι τα τελευταία χρόνια δυστυχώς αυτή η πολιτική δεν απέφερε αυτά τα αποτελέσματα που θα έπρεπε, αλλά αυτό οφείλεται και στο γεγονός ότι δεν έγινε σωστός χειρισμός και σωστή αξιοποίηση αυτής της πολιτικής.
Αυτό ακριβώς θέλουμε πάλι να επιδιώξουμε, να μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε πιο αποτελεσματικά την ευρωπαϊκή αυτή πορεία της Τουρκίας και για τα δικά μας συμφέροντα. Τα πρώτα βήματα έχουν γίνει, θέλει όμως ακόμα πάρα πολύ δουλειά και πολύ προσπάθεια, διότι οπωσδήποτε και το περιβάλλον έχει αλλάξει σ’ αυτό το θέμα.
Και ένα τελευταίο θέμα που θα ήθελα να θίξω σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, γιατί πιστεύουμε ότι η πολιτική μας πρέπει να αξιοποιεί αυτό το γεγονός, ότι είμαστε κράτος – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει δυνατότητες και για τη δική μας διπλωματία.
Αναφέρομαι βεβαίως στην Κύπρο και στο Κυπριακό. Και εδώ λέμε ότι η λύση που πρέπει να επιδιώξουμε θα πρέπει βεβαίως να σέβεται πλήρως τις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών, αλλά θα πρέπει να σέβεται πλήρως και τις αξίες και τις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ακόμα περισσότερο να σέβεται πλήρως το λεγόμενο ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Η Κύπρος, η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρέπει να λειτουργεί αποτελεσματικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ακόμα και μετά από την όποια συμπεφωνημένη λύση η Κυπριακή Δημοκρατία θα είναι κράτος – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άρα θα πρέπει και τότε να λειτουργεί αποτελεσματικά στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Είναι βεβαίως προς το συμφέρον της Κύπρου, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, αλλά είναι και προς το άμεσο συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η σωστή, αποτελεσματική λειτουργία του κάθε κράτους – μέλους, γι’ αυτό λέμε ότι ο πλήρης σεβασμός του ευρωπαϊκού κεκτημένου είναι κάτι το πολύ σημαντικό και απαραίτητο.
Γι’ αυτό μιλάμε για μία λύση ευρωπαϊκή για το Κυπριακό, όπως μιλάμε και για μια λύση Κυπριακή και εννοούμε ότι θα πρέπει Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι να μπορούν ελεύθερα να διαπραγματευτούν, να συζητήσουν το μέλλον τους, το κοινό τους μέλλον κάτω από την ομπρέλα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως κράτος – μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Να μπορούν αυτό το κοινό τους μέλλον να το συζητήσουν ελεύθερα χωρίς πιέσεις από έξω, χωρίς απειλές, χωρίς τεχνητά χρονοδιαγράμματα, χωρίς τέτοιου είδους απειλές ότι πρόκειται για την τελευταία ευκαιρία για την επίλυση του Κυπριακού.
Και τέτοιου είδους απειλές, τέτοιου είδους χρονοδιαγράμματα τεχνητά, το έχουμε τονίσει επανειλημμένα δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά και οπωσδήποτε δεν συνεισφέρουν στις προσπάθειες που γίνονται τώρα, που γίνονται και με πρωτοβουλία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας του κ. Δημήτρη Χριστόφια, τις οποίες προσπάθειες βεβαίως και η Ελλάδα στηρίζει πλήρως.
Την ίδια στιγμή, όταν μιλάμε για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας δίνει στην Ένωση την ευκαιρία να αναλάβει τη θέση που της αρμόζει και στο παγκόσμιο στερέωμα και κοινός μας σκοπός είναι η σταδιακή και σε δημοκρατικές βάσεις διαμόρφωση μιας πραγματικά κοινής εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μιας πολιτικής που θα αναδείξει την Ένωση σε δύναμη ειρήνης και ανάπτυξης και όντως είναι η ώρα κρίσιμων αποφάσεων. Και οι θεσμικές ισορροπίες που θα διαμορφωθούν θα επηρεάσουν το μέλλον της Ευρώπης και τη θέση της στον κόσμο.
Και εδώ η Ελλάδα πρέπει να δώσει το στίγμα της με ιδέες, προτάσεις, πολιτικές και βεβαίως και το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό. Η Ελλάδα το οφείλει αυτό, το θέλει και βεβαίως μπορεί.
Σε αντίστοιχη φάση επαναπροσδιορισμού του ρόλου του, βρίσκεται και το ΝΑΤΟ. Έχουμε ένα νέο Γενικό Γραμματέα, μια ισχυρή προσωπικότητα θα έλεγα, που έχει εκφράσει τη θέληση να χαράξει νέα πορεία για τη Συμμαχία. Και υπό διαμόρφωση είναι και το νέο στρατηγικό δόγμα της Συμμαχίας και χαίρομαι πάρα πολύ ότι στη μικρή ομάδα αυτή που διαμορφώνει το αρχικό πλαίσιο της συζήτησης για το νέο στρατηγικό δόγμα της Συμμαχίας, συμμετέχει κι ένας Έλληνας, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών, ο Πρέσβυς κ. Ζέπος. Η Ελλάδα έχει και φωνή, έχει άποψη και θα βάλει όλες τις δυνάμεις της, ώστε οι αρχές και οι αξίες μας στο πνεύμα της εξωτερικής μας πολιτικής να αποτυπωθεί ξεκάθαρα και σε αυτό το νέο δόγμα της Συμμαχίας.
Στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών δυστυχώς -και δεν διστάζω να το πω αυτό- η Ελλάδα κάπως έχει χαθεί. Μετά από τη θητεία μας στο Συμβούλιο Ασφαλείας η Ελλάδα φάνηκε σαν να κλείστηκε λίγο στο καβούκι της και αυτό πρέπει να αλλάξει και θα αλλάξει άμεσα.
Διότι δίνουμε κορυφαία προτεραιότητα στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος είναι ο θεματοφύλακας της διεθνούς νομιμότητας και άτυπου Κοινοβουλίου των εθνών. Δίνουμε προτεραιότητα από πεποίθηση, γιατί η ενίσχυση του ρόλου του Οργανισμού αυτού σημαίνει και μεγαλύτερη προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Και ακριβώς αυτό το μήνυμα, αυτή η πλήρης στήριξη στον Ο.Η.Ε. από την Ελλάδα, ήταν και το μήνυμά μας στον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού τον κ. Μπαν Κι-Μουν, κατά την πρόσφατη επίσημη επίσκεψή του εδώ στη χώρα μας.
Σε κάθε ευνομούμενη πολιτεία η προστασία και η προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Αποτελεί πρωταρχική και καίρια ευθύνη του κράτους να εξασφαλίζει και να εγγυάται την ελευθερία, την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των πολιτών του.
Γι' αυτό το λόγο η Ελλάδα έχει υποβάλλει υποψηφιότητα σε έναν από τους νέους θεσμούς του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και μάλιστα για την περίοδο 2012 έως 2015, επιθυμώντας να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το Συμβούλιο αυτό έχει ζωτικό ρόλο στη βελτίωση της κατάστασης παγκοσμίως και δεν αρκεί να αναδεικνύει τους παραβάτες. Οφείλει να βοηθά στην αντιμετώπιση των ελλείψεων και στην εφαρμογή των διεθνών προτύπων. Οφείλει να γίνει πρωταγωνιστής και όχι πεδίο αντιπαράθεσης.
Ο ρόλος του Ο.Η.Ε. λοιπόν αγγίζει κάθε πτυχή της ανθρώπινης δραστηριότητας, αλλά για να πετύχει, χρειάζεται τη συνεισφορά όλων των κρατών - μελών.
Αγαπητές φίλες και φίλοι,
Η Διάσκεψη της Κοπεγχάγης έφερε την ανθρωπότητα προ των ευθυνών της και με αφορμή τις διεργασίες της Διάσκεψης αυτές τις μέρες, επιτρέψτε μου να αναπτύξω κάποιες περαιτέρω σκέψεις γι' αυτό το θέμα.
Βρισκόμαστε μπροστά στην πιο κρίσιμη καμπή για το περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό μας μέλλον και όλοι μας, πολιτικοί, επιστήμονες, διπλωμάτες, ακτιβιστές και όλοι οι ευαισθητοποιημένοι πολίτες, μοιραζόμαστε την ευθύνη να διαφυλάξουμε τον πλανήτη μας και την ικανότητά του να μας φιλοξενεί και να παραδώσουμε στα παιδιά μας ένα καλύτερο κόσμο από αυτόν που κληρονομήσαμε.
Η Κοπεγχάγη θα αποτελέσει τη Λυδία Λίθο για την επίτευξη μιας φιλόδοξης και καθολικής συμφωνίας, με σκοπό την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στην οποία θα συμμετέχουν όλοι με ισότιμο μερίδιο και ελπίζουμε με αίσθημα ευθύνης.
Η Ελλάδα θέλει να γίνει η φωνή της ευρύτερης περιοχής μας σε αυτό το θέμα. Διότι Βαλκάνια και Μεσόγειος θα είναι από τις περιοχές –από ό,τι βλέπουμε και από πρόσφατες μελέτες- που θα πληγούν περισσότερο από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Η χώρα μας μπορεί και πρέπει να αναλάβει αυξημένες ευθύνες στην κοινή αυτή προσπάθεια και θα τις αναλάβει με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες σε ό,τι αφορά στην ευρύτερη γειτονιά μας, ιδιαίτερα στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.
Το Υπουργείο Εξωτερικών ενσωματώνει πλέον στις δομές του και τη λεγόμενη Πράσινη, την περιβαλλοντική διπλωματία και μάλιστα ως οριζόντια πολιτική που θα πλαισιώνει κάθε δραστηριότητα και κάθε πρωτοβουλία που θα παίρνουμε.
Η Υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας, η λεγόμενη ΥΔΑΣ, ένα ισχυρό αναπτυξιακό εργαλείο, βάζει στις προτεραιότητές της τώρα και την κλιματική αλλαγή, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζουμε τη δυσμενή οικονομική συγκυρία.
Αν και η συμμετοχή της Ελλάδας στις παγκόσμιες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου είναι μικρή, θεωρούμε παρά ταύτα υποχρέωσή μας να προσφέρουμε στο μέτρο του δυνατού στην τεχνική και οικονομική βοήθεια που απαιτείται, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κλιματική αλλαγή στον πλανήτη. Αυτό άλλωστε είναι και ουσιαστική προϋπόθεση για να επιτευχθεί μια παγκόσμια συμφωνία σε αυτό το θέμα.
Κλιματική αλλαγή και οικονομική κρίση οξύνουν και τις μεταναστευτικές πιέσεις και πριν από λίγο καιρό οργανώθηκε, νομίζω με μεγάλη επιτυχία, εδώ στην Αθήνα, το 4ο παγκόσμιο Φόρουμ για τη Μετανάστευση. Και είμαστε βέβαιοι ότι τα συμπεράσματά του θα αποτελέσουν σημαντική συμβολή προς την κατεύθυνση μιας περισσότερο αποτελεσματικής και γνήσια ανθρωπιστικής αντιμετώπισης του φαινομένου.
Κορυφαία είναι η ευθύνη μας βεβαίως και για την αντιμετώπιση της λαθρομετανάστευσης. Η Ελλάδα είναι χώρα εισόδου, διέλευσης αλλά και προορισμού και έχουμε άμεσο ενδιαφέρον να πρωταγωνιστήσουμε στις διεθνείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών αυτού του φαινομένου.
Αλλά η καταστολή από μόνη της δεν είναι βεβαίως απάντηση και δεν θα διστάσω να πω ότι είναι ντροπή στον 21ο αιώνα να υπάρχουν σύγχρονοι δουλέμποροι και διακινητές ανθρώπινων ψυχών.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου 192 εκ. άτομα έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τη χώρα στην οποία γεννήθηκαν και σχεδόν 1 εκ. συνελήφθησαν από το 2000 στην προσπάθειά τους να περάσουν ιδιαίτερα από την Τουρκία στην Ελλάδα, στον αγώνα τους για μια καλύτερη ζωή και πολλοί χάνουν τη ζωή τους σε αυτή την προσπάθεια.
Και το οφείλουμε σε αυτούς, το οφείλουμε στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους να αλλάξουμε αυτά τα πράγματα και να καταπολεμήσουμε τους διακινητές. Να εργαστούμε, ώστε να αποθαρρύνουμε την παράνομη μετανάστευση, προσφέροντας ανάπτυξης και όραμα στις χώρες από τις οποίες εκτοπίζονται τα άτομα αυτά.
Φίλες και φίλοι, κυρίες και κύριοι
ο τίτλος του Συνεδρίου είναι «Διεθνείς θεσμοί σε κίνηση» και βεβαίως δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω ότι τα γρανάζια του διεθνούς συστήματος μπορούν να κινηθούν και μπορούμε να τα κινήσουμε και εμείς, με αποφασιστικότητα και φιλόδοξους στόχους. Μπορούμε να φέρουμε αλλαγή και να διεκδικήσουμε ένα καλύτερο, πιο ειρηνικό μέλλον.
Επιτρέψτε μου να αναφερθώ εδώ ότι απόδειξη αυτού, είναι και η φετινή Προεδρία της Ελλάδας στον ΟΑΣΕ που φτάνει τώρα σε λίγες μέρες στο τέλος της. Πιστεύω ότι η χώρα μας υπηρέτησε στη θέση της Προεδρίας αυτού του Οργανισμού με υψηλό αίσθημα ευθύνης και ευαισθησίας, έχοντας ως βάση την πεποίθηση ότι η ασφάλεια και η σταθερότητα δεν είναι, και δεν πρέπει να είναι, ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος.
Στη μεταψυχροπολεμική εποχή όπου οι προκλήσεις ως προς την ασφάλεια είναι πολυσχιδείς και διασυνδεδεμένες, πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στις ανάγκες ασφάλειας όλων των κρατών, παρά τις αντικρουόμενες και συχνά αλληλοαποκλειόμενες πολιτικές αντιλήψεις για το τι εστί Δίκαιο και σωστό.
Από τις αρχές του έτους, όταν η Ελλάδα ανέλαβε την Προεδρία στον ΟΑΣΕ, ο στόχος της Ελλάδας ήταν να οικοδομηθεί συναίνεση και να επιτευχθούν συλλογικές και ολοκληρωμένες λύσεις για τις παρατεταμένες διενέξεις που έχουν βαθιές ρίζες.
Πεποίθησή μας είναι ότι η ενίσχυση της ασφάλειας του ενός, θα ενισχύσει αδιαμφισβήτητα την ασφάλεια όλων. Οι προσπάθειές μας βασίζονται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στη διαπίστωση ότι η ασφάλεια είναι τόσο αδιαίρετη, όσο και ολοκληρωμένη.
Το πιο σημαντικό συλλογικό μας επίτευγμα της Προεδρίας της Ελλάδας στον ΟΑΣΕ, ήταν η εκκίνηση της λεγόμενης «Διαδικασίας της Κέρκυρας», ενός ανοιχτού διαλόγου σε βάθος σχετικά με το μέλλον της ασφάλειας στην Ευρώπη.
Η «Διαδικασία της Κέρκυρας» σηματοδότησε μια πανευρωπαϊκή προσπάθεια αναθεώρησης και επανακαθορισμού του ευρύτερου συστήματος της ευρωπαϊκής ασφάλειας και στην υπουργική Διάσκεψη στην Αθήνα, μόλις πριν λίγες μέρες, στις αρχές του μήνα, επισφραγίστηκε η «Διαδικασία της Κέρκυρας», θέτοντας γερά θεμέλια για την ουσιαστική και στοχευμένη συνέχιση του διαλόγου επί της νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, με στόχο να καταλήξουμε σύντομα σε απτά και λειτουργικά αποτελέσματα.
Πιστεύω ότι δημιουργήσαμε κάτι νέο και ελπιδοφόρο και αποτελεί επιτυχία, μεγάλη επιτυχία της Ελλάδας και της ελληνικής διπλωματίας, η οποία έχει αναγνωριστεί με τα καλύτερα λόγια πρέπει να πω, από όλα τα κράτη – μέλη του ΟΑΣΕ.
Δίνουμε τώρα τη σκυτάλη της Προεδρίας του ΟΑΣΕ στην επόμενη Προεδρία, το Καζακστάν. Πρόκειται για την πρώτη χώρα της πρώην Σοβιετικής Ένωσης που αναλαμβάνει αυτή την ευθύνη και εδώ υπάρχει ένας σημαντικός συμβολισμός πιστεύουμε με αυτό.
Η Ελλάδα θα είναι δίπλα στην επόμενη Προεδρία ως μέλος της λεγόμενης Τρόικας, αλλά και ως μια χώρα που απέδειξε ότι ως έντιμος μεσολαβητής με ειλικρινείς προθέσεις, με έξυπνη και γρήγορη διπλωματία, μπορείς να αλλάξεις τα πράγματα.
Δεν θα επιτρέψουμε και δεν θα αφήσουμε η τεχνογνωσία αυτή που αποκτήθηκε τον τελευταίο χρόνο, οι επαφές που δημιουργήθηκαν και οι βάσεις που μπήκαν σε περιοχές όπως ο Καύκασος και η Κεντρική Ασία, να χαθούν. Η Ελλάδα με άλλα λόγια διευρύνει πάλι τους ορίζοντές της.
Κλείνοντας θα ήθελα να τονίσω ότι η Ελλάδα είναι παρούσα αλλά πρέπει να αυξήσει την παρουσία της και σε άλλους Οργανισμούς, όπως ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου, ο ΟΣΕΠ, όπου η Ελλάδα θα ασκήσει την Προεδρία μέσα στο 2010, ή και στον Οργανισμό όπως ο ΟΟΣΑ, όπου καλούμαστε να διαμορφώσουμε ένα σαφές και ευέλικτο πλαίσιο συνεργασίας που θα φέρει ευδιάκριτο το στίγμα αυτής της ελληνικής συνεισφοράς, στα θέματα της οικονομίας, ενέργειας, περιβάλλοντος, αειφόρου ανάπτυξης και ασφάλειας.
Είναι προτεραιότητα αυτής της Κυβέρνησης να υπηρετήσει τις αρχές της πολυμερούς διπλωματίας. Είναι προτεραιότητα να ξαναβάλει τη χώρα μας στο διεθνή χάρτη των διπλωματικών διεργασιών, να ξαναδώσει φωνή, όχι για να φλυαρούμε, αλλά γιατί έχουμε σημαντικά πράγματα να πούμε ως Ελλάδα.
Η ελληνική εξωτερική πολιτική έχει ξεχωριστή χροιά, ακλόνητη πίστη στις οικουμενικές αρχές και αξίες. Θέλουμε να δείξουμε το δρόμο στους θεσμούς που είναι σε κίνηση, θέλουμε να μιλήσουμε, γιατί θέλουμε να είμαστε χρήσιμοι και αυτό θα κάνουμε.
Για άλλη μια φορά ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση να απευθύνω το λόγο σε εσάς. Δεν είναι μόνο χαρά μου αλλά πιστέψτε με είναι και ιδιαίτερη τιμή μου αυτό και να ευχηθώ καλή επιτυχία και στις εργασίες του Συνεδρίου σας.
Ευχαριστώ πολύ.